با شنيدن نام تلفن‌هم‌راه اولين چيزي که به ذهن خطور مي‌کند، هم‌واره در دست‌رس بودن، امکان برقراري ارتباط در هر زمان و مکان است که امکان دست‌رسي به اينترنت نيز از دیگر محاسنی است که اين اواخر این وسيله‌ي ارتباطي به آن مجهز شده است. هر چند که اين وسيله‌ي ارتباطي به راديو، تلويزيون و امکانات ديگري  نيز مجهز است اما معايب و مضراتي نيز به هم‌راه دارد که محققان را نگران کرده است.
در حال حاضر در جهان سن استفاده از تلفن‌هم‌راه در حال کاهش است علي رغم اين که هر روز محققان درباره‌ي عوارض استفاده از تلفن‌هم‌راه به ويژه در کودکان، هشدار مي‌دهند ولي روز به روز آمار استفاده از تلفن‌هم‌راه در میان کودکان افزايش مي‌يابد. از اين رو برای روشن‌تر کردن زوایای موضوع و بررسی نحوه‌ی استفاده‌ی صحیح از این تکنولوژی با فهميه رکني کارشناس واحد بهداشت محيط و حرفه‌اي به گفت‌وگو نشستيم.
فهميه رکني با بيان اين که ميزان جذب امواجي که از تلفن‌هم‌راه به سمت گوش مي‌آيد با توجه به فاصله‌ی تلفن‌هم‌راه از گوش و فرکانس امواج، متفاوت است گفت: به طور معمول بيش از 70 درصد امواج به وسيله‌ي بافت جمجمه و مغز جذب مي‌‌شود و به شکل انرژي حرارتي در مي‌آيد. وي ادامه داد اگر چه عوامل گوناگوني از جمله فاصله‌ي تلفن‌هم‌راه از گوش و ميزان فرکانس در جذب امواج مؤثر هستند اما اثر زيان‌بار صحبت بي‌وقفه با تلفن‌هاي هم‌راه آشکار و بديهي است.
وي در خصوص عوارض امواج تلفن‌هم‌راه بر مرداني که موبايل را به کمرشان مي‌بندند گفت: امواج موبايل تأثير بدي در باروري مردان دارد باعث کاهش قواي جنسي مي‌شود. وي با بيان اين‌که امواج تلفن‌هم‌راه سرطان‌زا است و علاوه بر آن احتمال ابتلا به بيماري‌هاي آلزايمر و پارکينسون را افزايش مي‌دهد گفت: امواج تلفن‌هم‌راه باعث تغيير عمل‌کرد جذب مواد معدني در بدن مي شود و سرعت گسترش تومورها را افزايش مي‌دهد.
رکني خاطرنشان کرد: در شرايطي که استفاده از تلفن‌هم‌راه در هواپيما‌ها به خاطر تأثير نامطلوب بر تجهيزات الکتريکي مجاز نيست پس امواج اين وسيله‌ي ارتباطي بدن ما را که يک سيستم الکتروشيميايي بي‌نهايت حساس است؛ بيش‌تر تحت تأثير قرار مي‌دهد.
وي در خصوص تأثير امواج موبايل بر کودکان ابراز نگراني کرد و گفت: تحقيقات علمي درباره‌ي تأثيرات مضر تلفن‌هم‌راه روي سلامتي کودکان در انگليس نشان مي‌دهد که استفاده‌ي مستمر و طولاني مدت کودکان از اين وسيله‌ي ارتباطي موجب از دست دادن يا کاهش حافظه و اختلال خواب آن‌ها مي‌شود.
رکني ضمن اشاره به گفته‌ی پروفسور لنارت هاردل از دانشگاه اروبرو سوئد در خصوص اين‌که افرادي که قبل از 20 سالگي از تلفن‌هم‌راه  استفاده مي‌کنند؛ پنج برابر بيش‌تر با خطر ابتلا به تومور مغزي روبرو هستند افزود: برخي از محققان بر اين باروند که تشعشات تلفن‌هم‌راه براي کودکان بسيار مضرتر از بزرگ‌سالان است و ميزان جذب اشعه براي يک کودک پنج ساله 60 درصد بيش‌تر از بزرگ‌سالان است.
اين کارشناس بهداشت محيط و حرفه‌اي خاطرنشان کرد: تحقيقات نشان داده است که سرطان‌خون در کودکان طي 18 سال گذشته 20 درصد و سرطان‌هاي دستگاه عصبي طي 21 سال گذشته 45 درصد افزايش داشته است.
رکني به تأثير تلفن‌هم‌راه در ابتلاي کودکان زير 12 سال به سرطان خون، سرطان دستگاه عصبي و تومور مغزي اشاره کرد و گفت: دليل تأثيرپذيري کودکان جمجمه‌ي ظريف‌تر و سيستم ايمني ضعيف‌تر بدن آن‌ها است.
وي پرخاش‌گري را يکي از عمده‌ترين عوارض استفاده‌ی زياد از تلفن‌هم‌راه دانست و گفت: چند تن از پژوهش‌گران دانشگاه‌هاي آزاد اسلامي واحد تبريز، واحد علوم و تحقيقات تهران و علوم پزشکي تبريز، طي يک‌سري تحقيقات اعلام کرده‌اند که استفاده‌ي زياد از وسايلي مانند تلفن‌هم‌راه که داراي ميدان‌هاي الکترومغناطيسي هستند به بافت پوششي لثه به شدت آسيب مي‌ر‌ساند. وي ادامه داد: يافته‌هاي اين بررسي نشان مي‌دهد که آسيب به بافت لثه با کاهش ضخامت آن باعث بيماري‌هاي لثه و آسيب به دندان‌ها مي‌شود.
وي در خصوص عوارض ناشي از استفاده‌ي زياد، از اين وسيله‌ي ارتباطي هشدار داد و گفت: براي ايمني بيش‌تر در مقابل اين وسيله‌ي ارتباطي، مدت زمان مکالمه را کاهش دهيد، تلفن‌هم‌راه را در جيب شلوارتان يا روي کمربندتان قرار ندهيد؛ تلفن‌هم‌راه را داخل پوشش‌هاي فلزي و محفظه‌هاي دربسته‌ي فلزي قرار بدهيد، براي مکالمه از اسپيکر يا پخش صدا استفاده کنيد. جلوي آنتن ِموبايل‌تان را نپوشانيد، در صورت لزوم به برقراري ارتباط با کودکان، از اس.ام.اس استفاده کنيد، یا حتي‌الامکان از تلفن ثابت براي برقراري ارتباط استفاده نماييد.
وي در پايان با بيان اين‌که تلفن‌هم‌راه موقع خواب بهتر است دو متر از سر انسان فاصله داشته باشد گفت: در مواقعي که آنتن‌دهي ضعيف است يا تلفن‌هم‌راه در حال شارژ شدن است از انجام مکالمه خودداري کنيد.
شهلا پورامیری