شهرستان کرمان با مساحت 13 هزار هکتار و جمعيت بيش از 800 هزار نفر در مختصات جغرافيايي طول 57 درجه و دو دقيقه و عرض 30 درجه و 17 دقيقهي کشور واقع شده است و به دليل واقع شدن اين شهرستان در کريدور مواصلاتي غرب، شمال و شمال شرق کشور به شرق، جنوب و جنوب شرقي آن، معابر شهر کرمان، از تراکم غير طبيعي برخوردار هستند، به طوري که اين امر در ترافيک و افزايش تصادفات شهر تأثير مستقيم دارد.
بررسيهاي آماري در خصوص چرخهي ترافيکي شهر کرمان، نشانگر افزايش روزافزون تعداد رانندهها و خودروهاي نو شماره در اين شهر است به طوري که در سال 1386، 21 هزار نفر و در سال 1387، 24 هزار نفر و در هشت ماههي نخست امسال نيز 10 هزار و پانصد نفر راننده به ناوگان حمل و نقل شخصي (گواهينامهي ب - يک) شهر کرمان اضافه شده است.
ورود روزانه به طور ميانگين 140 دستگاه خودرو (تنها ايران – 45) به چرخهي ترافيک کرمان نيز از ديگر عواملي است که تراکم ترافيکي را به دنبال دارد.
بر اساس آمار ارائه شده از طرف مرکز کنترل فرماندهي انتظامي استان کرمان، در هشت ماههي اول امسال در مقايسه با مدت مشابه سال قبل، تصادفات فوتي و جرحي در کرمان 35/10 درصد افزايش داشته است. آمارهاي سازمان پزشکي قانوني هم در خصوص فوت شدگان در اثر سوانح رانندگي، نشاندهندهي افزايش 23 کشته در هشت ماههي نخست امسال نسبت به سال گذشته است.
همهي اتفاقات ياد شده در حالي است که در شهر کرمان 160 هزار دستگاه خودرو وجود دارد و سالانه 20 هزار نفر به تعداد افرادي که گواهينامه اخذ کردهاند، افزوده ميشود، اما هنوز طول بزرگراههاي شهري کرمان 55 کيلومتر، طول خيابانهاي اصلي آن 51 کيلومتر و طول خيابانهاي فرعي اين شهر 130 کيلومتر است.
از سوي ديگر تقاطعهاي داراي چراغ راهنمايي و رانندگي شهر کرمان 73 تقاطع، تعداد خط اتوبوسراني شرکت واحد 64 خط، تعداد اتوبوسهاي فعال شرکت واحد 262 دستگاه، تعداد خط تاکسيراني 53 مسير، تعداد تاکسيهاي درون شهري 3471 دستگاه، تعداد تاکسيهاي درون شهري ون 240 دستگاه و تعداد خودروهاي تحت پوشش آژانس نيز 4807 دستگاه است.
با در نظر گرفتن شرايط ياد شده، مسئولان و کارشناسان ترافيک بر اين اعتقادند که اگر رانندگان و شهروندان قوانين راهنمايي و رانندگي را رعايت کنند، مشکلات ترافيکي شهر کرمان به ميزان قابل توجهي کاهش مييابد.
راهحلهاي شهروندان
بسياري از شهروندان معتقدند مشکلات ترافيکي شهر کرمان به علت عرض کم خيابانها، کمبود علائم ترافيکي، نداشتن سيستم حمل و نقل عمومي متناسب با نياز مردم و افزايش روزافزون ماشينها و مهمتر از همه رعايت نکردن قانون است.
در ادامهي گزارش براي اطلاع از وضعيت ترافيکي شهر کرمان به سراغ معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداري کرمان رفتيم.
جلال محمدي با بيان اينکه در کرمان معبري که بتوان به معناي واقعي نام خيابان را بر آن نهاد، نداريم، افزود: خيابانهاي شهر ما به مکاني براي عرضهي اجناس و ويترينهاي تبليغاتي مغازهها تبديل شدهاند، به طوري که هيچ عابر پياده يا رانندهاي نميتواند بدون توجه به اين مکانها تردد کند.بنابراين ميتوان از خيابانهاي شهر کرمان به عنوان بازارهاي بدون سقف ياد کرد.
وي ادامه داد: با توجه به اينکه عرض مغازهها (دهنهي آنها) به طور متوسط پنج متر است و هر مغازه هم بنا بر تقاضاي مشتريان و کارکنان خود نياز به حداقل 30 متر فضاي پارک خودرو دارد، در اطراف خيابانهاي کرمان شاهد تراکم پارک خودروها هستيم که اين امر بار ترافيکي بسياري از خيابانهاي شهر را افزايش ميدهد.
معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداري، ساخت مراکز تجاري، اداري و نظامي در اطراف شهر را از جمله راهحلهاي پيشنهادي براي کاهش ازدحام در معابر اصلي شهر دانست و خاطرنشان کرد: افزايش بيرويهي ماشينها، عدم توان شهرداري براي تعريض خيابانها و همچنين عدم رعايت قوانين توسط رانندگان، از مهمترين دلايل افزايش ترافيک شهر کرمان هستند.
محمدي بر مديريت ترافيک شهري به خصوص حمل و نقل عمومي تأکيد و تصريح کرد: پيشنهادهايي که ميتوان براي حل مشکل ترافيک شهر کرمان و مديريت ترافيکي آن داد، بر چهار محور ايجاد مترو، منوريل، BRT (اتوبوس برقي) و تراموا (قطار شهري) استوار است.
وي ادامه داد: از ميان پيشنهادهاي ياد شده اجراي مترو و منوريل عليرغم نداشتن هزينهي تملک و بازگشايي مسير، به علت هزينهي اجراي بالاي آن امکان پذير نيست.
محمدي اجراي قطار شهري (تراموا) و BRT (اتوبوسبرقي) را نيازمند تعريض خيابانها و بازگشايي مسيرها خواند و افزود: اجراي اين دو پيشنهاد نيز به علت هزينهي زياد براي تملک از عهدهي شهرداري خارج است.
معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداري کرمان با تفکيک مديريت حمل و نقل از مديريت ترافيک گفت: براي کنترل ترافيکهاي بد و مزاحم و بيش از اندازه، بايستي بر اساس وضع موجود برنامهريزيهاي لازم براي زمانبندي عبور و مرور وسايل نقليه انجام شود. زيرا در شرايط فعلي اين تنها راهحلي است که ميتواند تا حدود زيادي به مشکل ترافيک شهر کرمان به صورت مقطعي کمک کند.
وي با بيان اينکه اگر چه ايجاد پارکينگهاي طبقاتي و سطحي ميتواند در يک مقطع زماني محدود، به کاهش ترافيک بعضي از نقاط شهر کرمان کمک کند. افزود: از ديدگاه ديگر اين پارکينگها مي توانند عاملي براي تقاضاي سفر و در نتيجهي آن ترافيک در محل احداث آنها باشند.
محمدي بر کم کردن تقاضاي سفرهاي شهري و ايجاد فضاهاي خدماتي، تجاري و اداري در نقاط مختلف شهر تأکيد کرد و افزود: با اجراي اين امور، تقاضاي سفر از مرکز شهر کاسته ميشود. معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداري ادامه داد: با توجه به بودجهي زيادي که براي انجام اين امور نياز است، اميدواريم اجراي آنها در آينده در دستور کار مديران ذي ربط قرار گيرد.
وي در پايان از مردم خواست تا با احترام به قوانين راهنمايي و رانندگي مانند رعايت حق تقدم، عبور و مرور در خطوط، عدم توقف در تقاطعها و نبش کوچهها و همچنين انجام ندادن پارک دوبل، در راستاي کاهش ترافيک شهر کرمان با شهرداري همکاري کنند.
حمیده تیرگری