یک شنبه 25 آذر 1397
  • جامعه
  • شماره خبر: 9605823
  • 13 آذر 1396
  • 20:20
  • امتیاز:5/4
  • امتیاز شما
ديابت، خاموش اما خطرناک

به بهانه‌ی روز دیابت

ديابت، خاموش اما خطرناک

دیابت يا همان بیماری قند که متاسفانه افراد زيادي را به خود مبتلا کرده است یک نوع اختلال متابولیک، سوخت‌وسازی در بدن است که به واسطه‌ي آن توانایی تولید انسولین در بدن از بین می‌رود یا برعکس مقاومت در برابر انسولین در بدن ایجاد می‌شود و در نتیجه انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد نرمال خود را انجام دهد بنابراين در دیابت، سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می‌یابد به همین دلیل میزان قند خون افزایش یافته و با افزایش قند در درازمدت در بدن تخریب رگ‌های بسیار ریز ایجاد می‌شود که می‌توانند اعضای مختلف بدن هم‌چون کلیه، چشم و اعصاب و قلب را درگیر کنند.

 البته دیابت دو نوع اصلی دارد دیابت نوع یک بیماری مزمنی است که وقتی پانکراس یا همان لوزالمعده میزان کمی انسولین ترشح می‌کند و یا اصلا انسولین ترشح نمی‌کند، رخ می‌دهد و در دیابت نوع 2 بدن قادر به استفاده و ذخیره‌ي گلوگز نمی‌باشد و گلوکز به‌‌جای تبدیل به انرژی به جریان خون بازگشته و سبب ایجاد علایم مختلف مي‌شود.

• شيوع بيماري ديابت نوع 2 
دیابت نوع 2 که باعنوان دیابت بزرگ‌سالی یا غیر وابسته به انسولین شناخته می‌شود شايع‌ترين نوع ديابت است که خود را با علايمي چون بی‌حسی یا سوزش دست و پا، تشنگی و پرنوشی، خستگی زیاد، پُرادراری، عفونت مکرر لثه، پوست و مثانه، تاری دید، زودرنجی و تحریک‌پذیری وعدم بهبودی زخم‌ها خود را نشان مي‌دهد اما  متاسفانه دیابت بیماری مزمنی است و به آرامی پیش می‌رود و در بعضی موارد دیابت نوع 2 هیچ علامتی ندارد. در این‌گونه موارد، افراد مبتلا ماه‌ها یا حتی سال‌ها بدون این‌که از بیماری خود مطلع باشند به زندگی ادامه مي‌دهند بنابراين به‌دليل تاثير پنهان و سويي که اين بيماري بر انسان مي‌گذارد، سازمان بهداشت جهاني 14 نوامبر را به‌عنوان روز جهاني ديابت نام‌گذاري کرده و هر ساله در سراسر دنيا اين روز پاس داشته مي‌شود. امسال روز جهاني ديابت با شعار «ديابت و زنان، حق ما داشتن آينده‌ي سالم» نام‌گذاري شده و زنان را محور و مرکز اصلي برنامه‌هاي پيش‌گيري و آموزشي خود قرار داده است. بر اين اساس همايش ديابت با هم‌کاري معاونت بهداشتي و درماني دانشگاه علوم پزشکي، بيمارستان امام حسين (عليه‌السلام)، جمعي از پزشکان، مرکز ديابت کلينيک بعث و معاونت فرهنگي، اجتماعي شهرداري کرمان و با حضور جمعي از مردم در سالن بسطامي پارک مادر برپا شد
در اين همايش که با سخنراني جمعي از پزشکان هم‌راه بود دکتر پيمان کارنما مدير بيمارستان باهنر کرمان با اعلام گزارشي از روند رو به افزايش اين بيماري ابراز نگراني مي‌کند و در اين‌باره مي‌گويد: در حال حاضر 415 ميليون نفر در دنيا دچار بيماري ديابت هستند که به‌نظر مي‌‌‌رسد اين ميزان در سال 2020 به 640 ميليون نفر برسد که 70 درصد اين افراد به ديابت نوع دو مبتلا هستند وآمارها نشان مي‌دهد از هر 10 زن يک زن به اين بيماري دچار است.
وي که بيماري ديابت را يک بيماري مضمن غيرواگير مي‌داند از علل اصلي شيوع افزايش جمعيت ديابتي‌ها به تغيير سبک زندگي، رژيم غذايي، حذف ترکيبات فيبردار و ميوه‌ها و کم تحرکي اشاره مي‌کند و مي‌افزايد: اين عوامل منجر به چاقي و درنهايت ديابت نوع دو مي‌شود و چنان‌که آمارها نشان مي‌دهد 5 ميليون ايراني به ديابت  دچار هستند که از اين تعداد دو سوم آن‌ها در شهرها زندگي مي‌کنند که اين نوع زندگي ارتباط مستقيمي با بروز بيماري ديابت دارد.

• ديابت و سبک زندگي غلط
کارنما دليل نام‌گذاري شعار روز جهاني ديابت را هدف قرار دادن زنان در جهت پيش‌گيري از اين بيماري و تاثيرگذاري آموزش‌ها ذکر و خاطرنشان مي‌کند: زنان و مادران، هسته‌ي مرکزي خانواده و محور توسعه‌ي پايدار هستند و مسلما حرف آنان شنيدني‌تر از حرف استادان، معلمان و پزشکان است بنابراين بهتر است زنان را به عنوان پايه‌گذار بهداشت مورد توجه قرار دهيم و بسيار ديده‌ايم که زنان با حضور پررنگ خود همواره در جهت بالا بردن کيفيت زندگي خود و خانواده تلاش کرده و خواهند کرد.
دکتر گذشتي متخصص غدد و متابوليسم نيز با ابراز نگراني از اين‌که تعداد مبتلايان هرسال يک درصد افزايش پيدا مي‌کند می‌گوید: طبق آخرين آمار 11.5درصد جمعيت ايران دچار ديابت هستند يعني از هر 100 نفر 11 نفر به اين بيماري مبتلايند در حالي‌که اين آمار در شش سال گذشته 6درصد بوده است که از سبک زندگي پر استرس، رژيم غذايي بد وفاقد فيبر و بي‌تحرکي نشات مي‌گيرد.
وي در ادامه مي‌گويد: طبق آمار بهداشت جهاني کم‌ترين سن ابتلا به ديابت 45 و بالاترين آن بالاي 60 سال است در حالي‌که اين روند در ايران 40 سالگي و55 سالگي است که کنترل آن براي افراد به‌دليل گرفتن رژيم غذايي،  سخت است؛ درضمن در دنيا بيش از 40 نوع دارو براي کنترل پيش‌رفت ديابت وجود دارد اما تغييري در کنترل اين بيماري  ديده نشده که دليل اصلي آن عدم تمکين بيمار از دستورات پزشکي است در حالي‌که اگر بيماران داروها را در کنار يک رژيم مخصوص مصرف کنند و کم‌تر استرس  داشته باشند،  بيماري کاهش پيدا مي‌کند.

• تاثير و عدم تاثير ترياک بر قندخون
 وي با اشاره به اين‌که عده‌اي از بيماران براي کنترل قندخون از ترياک استفاده مي‌کنند توضيح مي‌دهد: مصرف اين ماده‌ي مخدر بر تنظيم قندخون هيچ تاثيري ندارد هرچند عده‌اي از بيماران مي‌گويند در کنترل قند مفيد بوده است اما بعد از مدتي تاثير خود را از دست  مي‌دهد و فرد ممکن است نسبت به اين ماده اعتياد پيدا کند و مشکلش دوچندان شود
دکتر خاطره علوي متخصص داخلي نيز در اين‌باره مي‌گويد: داروی درمان ديابت انسولين است و اگر ترياک براي ديابت خوب بود به‌طور حتم شرکت‌هاي دارويي آن‌را به شکل قرص در مي‌آوردند و پزشکان براي درمان، آن‌را تجويز مي‌کردند گاهی بيمار ديابتي احساس می‌کند که با کشيدن ترياک قندش افت پيدا مي‌کند اما در واقع اين‌گونه نيست زيرا این افراد افت فشار پيدا مي‌کنند و دچار يک حس کاذب مي‌شوند و درادامه بايد گفت اگر بيمار ديابتي براين باور است که با مصرف ترياک گزگز پاهايش کم‌تر شده است؛ مطمئن باشد که با وجود مواد مضري مانند سرب در ترياک دچار بيماري‌هاي خطرناک ديگري از جمله سرطان مي‌شود.
علوي دليل گزگز و سوزش پا در بيماران ديابتي را  تاثير بيماري قندخون بر اعصاب محيطي پا ذکر و تصريح مي‌کند: خيلي از مردم به‌دليل همين گزگز و سوزش پا به دکتر مراجعه مي‌کنند و بعد متوجه مي‌شوند که سال‌ها دچار بيماري قند بوده‌اند.
• ديابت بيماري خاموش   
وي با اشاره به اين‌که عوارض ديابت خود را به‌صورت حاد و مزمن نشان مي‌دهد مي‌افزايد: از عوارض خطرناک ديابت نارسايي کليه، نابينايي و شايع‌ترين آن قطع عضو است؛ بيش‌تر بيماران دياليزي هم از بيماري ديابت رنج مي‌برند  در حالی‌که سال‌ها از آن بي‌اطلاع بوده‌اند زيرا دیابت بيماري خاموشی است که عوارض آن  طي سال‌هاي آينده بروز مي‌کند و قابل جبران نيست بنابراين به تمامي مردم توصيه مي‌کنيم که کنترل قند  و فشارخون خود را در دستور کار قرار دهند.
قطع عضو با يک اشتباه
دکتر گذشتي نيز در پاسخ به اين‌که عده‌اي فکر مي‌کنند با حجامت مي‌توانند بيماري خود را درمان کنند و گاهي براي سوزش پاها زالو درماني مي‌کنند هشدار مي‌دهد: اين افراد سخت در اشتباهند چرا که زالو درماني ممکن است زخمي را ايجاد کند و آن‌ را گسترش دهد و درنهايت منجر به قطع عضو شود که نظير اين‌گونه بيماران را زياد ديده‌ايم. 

• قرباني درمان با  داروهاي گياهي
وي که از تصور اشتباه درمان ديابت با داروهاي گياهي نزد بيماران، ابراز نگراني مي‌کند در اين‌باره مي‌گويد: در اين رابطه مطالعات زيادي انجام نشده و تاثير اين داروها بر ديابت کاملا نامشخص است  چرا که دليل علمي براي ميزان و زمان مصرف آنان وجود ندارد در حالي‌که متاسفانه عده‌اي از بيماران به صرف مصرف داروهاي گياهي، انسولين خود و داروهاي پزشک را قطع مي‌کنند و اين اشتباه بزرگی است، هرچند که ممکن است اين داروها قند را پايين بياورند اما آيا مي‌توانند از سکته‌ی مغزي و قلبي جلوگيري کنند؟ مسلما خير.

• تاثير شگرف موادغذايي فيبردار 
دکتر گذشتي در پاسخ به تجربه‌هاي شخصي بعضي از بيماران مبني براي اين‌که مصرف يونجه توانسته است قندخون را تنظيم کند پاسخ مي‌دهد: بله موادغذايي فيبردار مي‌توانند از افزايش قندخون جلوگيري کنند مسلما يونجه به‌دليل داشتن فيبر بالا جذب قند را پايين مي‌آورد و موادغذايي ديگر چون نان سبوس‌دار و حبوبات مي‌توانند اين‌گونه عمل کنند که متاسفانه طرف‌داران چنداني ندارند. در گذشته مردم پاي سفره‌ي آش مي‌نشستند حالا سر از فست فودها در آورده‌اند ولی از خود مي‌پرسند ما چرا ديابت، فشارخون و چربي خون گرفته‌ايم؟

• احتياط براي افت قندخون
دکتر گذشتي در مورد افت قندخون در بعضي از بيماران مي‌گويد: افت قندخون به‌صورت مکرر و زياد ممکن است خطرناک باشد و اگر کسي متوجه شد که بيمار دچار اين حالت شده و هوشيار است بايد با دادن کمي آب قند از ضعف جلوگيري کند و بیمارر باید بعد از آن يک وعده‌ي غذايي بخورد اما در صورتي‌که مريض هوشيار نيست به دليل احتمال خفگي به هيچ عنوان ماده خوراکي به او ندهيد و مريض را هرچه زودتر به مراکز درماني برسانید.
 وي در توضیح میزان قتد خون و ابتلا به دیابت می‌گوید: ميزان قندخون زير 100 عادي  است و اگر 125 باشد ممکن است فرد دچار ديابت باشد و قند 126 بعد از 8 ساعت ناشتايي نشان مي‌دهد که فرد مبتلا به ديابت است.

• استرس و ديابت
دکتر علوي هم‌چنين تاثير استرس بر ديابت را خطرناک مي‌داند و مي‌گويد: تمام افراد در طول زندگی شرایط استرس‌زا را تجربه کرده‌ و به نوعی با استرس دست و پنجه نرم کرده‌اند، برخی افراد در زمان‌هایی که دچار استرس می‌شوند قندخون‌شان بالا می‌رود اما بعد از استرس مجدد قند خون آن‌ها به حالت نرمال باز می‌گردد اما باید دانست که در بیش‌تر این موارد امکان دارد در اثر استمرار استرس به  ديابت مبتلا شود البته دیابت عصبی که مردم از آن سخن مي‌گويند واژه‌اي است که در مکالمات روزمره از آن استفاده می‌شود، ولی واقعیت این است که از نظر علم پزشکی  واژه‌ای به این نام  وجود ندارد اما در اين‌گونه مواقع افراد دچار پرخوري عصبي مي‌شوند و به‌دنبال آن ممکن است فشارخون و قندخون آن‌ها افزايش پيدا کند در اين رابطه بايد گفت وقتی قندخون یک فرد، حداقل دو بار در حالت ناشتا از 126 بالاتر باشد یا بعد از خوردن غذا از 200 بالاتر رود به دیابت مبتلا است.
مهریار خسروشاهى ديابتولوژيست (متخصص دیابت) و يکي از مدیران انجمن دیابت ایران درمورد این بیماری مي‌گويد: هم افراد دیابتی و هم افراد سالم غیردیابتی وقتی تحت فشارهای عصبی قرار مي‌گیرند، قند خون‌شان بالاتر می‌رود و وقتی آرام مي‌شوند اندکی بهبود پیدا می‌کنند. علت این موضوع مشخص بوده و دلیل آن هورمون‌های استرس است که موثرترین آن‌ها، آدرنالین و نورآدرنالین است که هنگام تنش عصبی، وارد خون می‌شود. البته حین استرس، هورمون‌های دیگری مثل گلوکاگون، هورمون رشد و کورتیزول نیز ترشح می‌شود که آن‌ها هم با سازوکاری مشابه، موجب افزایش قند می‌شوند. بالا رفتن قند در زمان  استرس در واقع مکانیسم تدافعی بدن است که مغز را با جریان بالای قند، تغذیه کند تا فرد بتواند به‌خوبی بر استرس فايق آید.
البته اگرفردي مبتلا به دیابت است بايد میزان قند خونش را بررسی کند و به‌طور مرتب نزد پزشک برود  و اجازه ندهد که استرس باعث شود رژیم غذایی خود را تغییر دهد و به عادات بد مانند سیگار کشیدن روی بياورد. 
خسروی ورزش کردن را یکی از بهترین روش‌ها برای از بین بردن استرس می‌داند و می‌گوید: ورزش کردن  نه تنها باعث رسیدن به  وزن مطلوب می‌شود، بلکه قندخون را کنترل می‌کند. پس اين‌ گونه بيماران بهتر است روزانه 60 دقیقه ورزش کنند.

• ديابت و کم‌خوني
اين متخصص ديابت در ارتباط با تأثیر دیابت در بروز کم‌خونی می‌گوید: بر اساس تحقیقات دانشمندان مشخص شده است دیابت یکی از بیماری‌های شایع است که باعث کم‌خونی در افراد می‌شود و از آن‌جایی که کلیه‌ها یکی از اعضای محرک خون‌ساز هستند؛ در هنگام ابتلای فرد به دیابت به‌دلیل بالا رفتن اوره‌ي خون و دفع پروتئین دچار نارسایی می‌شوند و هورمون محرک خون‌ساز تولید نمی‌کنند. براين اساس با بالا رفتن اوره‌ي خون و دفع پروتئین، فرد دچار بی‌حالی، بی اشتهایی، ورم صورت و اندام‌ها، کبودی و خارش بدن، تنگی نفس و بی‌حسی دست، پا و صورت می‌شود.
 وي با اشاره به این‌که کم‌خونی از شایع‌ترین یافته‌های آزمایشگاهی در بیماران دیابتی است، مي‌افزايد: شیوع و شدت آنمی در بیماران دیابتی در مقایسه با بیماران غیردیابتی در هر میزانی از عملکرد کلیوی، بیش‌تر است.

• کنترل با رژيم غذايي گياهي  
خسرو شاهي در ادامه به موضوع رژیم غذایی گیاهی و تأثیر آن در بیماران دیابتی اشاره  و بیان مي‌کند: رژیم غذایی گیاهی از ابتلا به بیماری قلبی و دیابت نوع دو پیش‌گیری می‌کند و بر اساس تحقیقات جدید، رژیم غذایی گیاهی خطر ابتلا به بیماری قلبی و دیابت نوع 2 را کاهش داده و به داشتن وزن مناسب کمک می‌کند. براين اساس بايد گفت محققان داده‌های حاصل از تحقیقات صورت گرفته  بر روی تغذیه‌ي گیاهی و ابتلا به بیماری‌ها را مورد بررسی قرار داده‌اند که نتایج نشان می‌دهد کسانی که رژیم غذایی گیاهی را دنبال می‌کنند، تقریباً 20 تا 25 درصد خطر ابتلا به بیماری قلبی و دیابت نوع 2 در آن‌ها کاهش می‌یابد. هم‌چنین کسانی که رژیم غذایی گیاهی را دنبال می‌کنند سطح کلسترول و فشارخون پایین‌تری دارند و پیروی طولانی مدت از رژیم غذایی گیاهی به داشتن وزن مناسب‌تر کمک خواهد کرد.

• ارتباط  ديابت با اضافه وزن 
دکتر زهرا عبداللهی مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت وآموزش پزشکي نيز با اشاره  به اين‌که تغذیه نقش مهمی در افزایش خطر ابتلا و یا پیش‌گیری از ابتلا به این بیماری دارد، تصريح مي‌کند: علاوه بر عوامل ارثی، اضافه وزن و چاقی نیز در ابتلا به دیابت نقش دارند و پیش‌گیری از اضافه وزن و چاقی می‌تواند شانس ابتلا به دیابت را کاهش دهد بنابراين برای پیش‌گیری از اضافه وزن، چاقی و دیابت باید مقدار غذای مصرفی به اندازه‌ي نیاز مصرف شود و از سوي ديگر در مقابل مصرف موادقندی و شیرین از جمله نوشابه‌های گازدار و سایر نوشیدنی‌های شیرین و دارای قند افزوده، شیرینی و شکلات و هم‌چنین نان‌های تهیه شده از آرد سفید و تصفیه شده و برنج سفید که خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهند؛ مقاومت کرد.
وی در مورد ميزان مصرف موادقندي مي‌گويد: براساس آخرین توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت میزان قند و شکر مصرفی روزانه باید کم‌تر از ۵۰ گرم و ترجیحا کم‌تر از ۲۵ گرم در روز باشد و این مقدار شامل کل موادقندی است که از همه‌ي موادغذایی در طول روز  یعنی قند و شکر، شیرینی، شکلات، مربا، عسل و نوشیدنی‌های شیرین مصرف می‌شود.

• رژيم غذايي بيماران ديابتي
فرزاد کاظمی کارشناس تغذیه نيز درمورد رژيم افراد ديابتي مي‌گويد: رژیم یک فرد دیابتی در اصل همانند رژیم یک فرد معمولی است تنها تفاوت آن اين است که یک بیمار دیابتی بایستی چند نکته را در رژیم غذایی خود رعایت کند یکی این‌که مصرف موادغذایی مثل قند، شکر، عسل، خرما، پولکی، نبات و سایر غذاهای شیرین را که ميزان قند بالايي دارند را بسیار محدود کند چرا که این مواد بعد از مصرف به سرعت جذب شده و باعث بالا رفتن سریع قندخون می‌شوند و ديگر اين‌که در رژیم غذایی خود غذاهای حاوی کربوهیدرات را در بین وعده‌های غذایی تقسیم کند چرا که داشتن وعده‌های غذایی منظم و تقسیم کربوهیدرات‌ها  بین این وعده‌های غذایی اهمیت بیش‌تری از میزان آن در رژیم غذایی دارد .البته طبیعی است که موادغذایی که ميزان قند پایینی دارند و هم‌چنین موادغذایی مثل سبزی‌ها، میوه‌ها، دانه‌های کامل، غلات مانند گندم سبوس‌دار، برنج سبوس‌دار، حبوبات مثل نخود، لوبیا، عدس و... که حاوی فیبر بیش‌تری هستند برای افراد دیابتی مفیدند هم‌چنین بايد گفت که موادغذایی حاوی ویتامین‌هایA،C ، E و گروه  B برای کنترل عفونت و جلوگیری از آسيب به رگ‌های بدن در بیماران دیابتی مفید هستند.

• پيش‌گيري با ورزش و تغذيه
خبازيان متخصص تغذيه ورژيم درماني نيز يکي از روش‌هاي پيش‌‌گیری و ديابت را تغذيه صحيح مي‌داند که در کنار داروها و ورزش مي‌تواند بسيار موثر باشد. 
وي با اشاره به اين‌که ديابت بر سلامت فيزيکي فرد اثر مي‌گذارد مي‌افزايد: افرادي که تحرک کافي و تغذيه‌ي سالم دارند ممکن است در زندگي نسبت به افراد ديگري که اين‌گونه عمل نمي‌کنند کم‌تر دچار ديابت شوند
اين کارشناس تغذيه با تاکيد بر اين‌که افراد ديابتي بهتر است از تمام گروه‌هاي موادغذايي استفاده کنند تصريح مي‌کند: بیش‌تر موادغذايي از جمله نان، غلات، بيسکويت‌ها، ميوه‌ها و لبنيات قند دارند اما اگر به اندازه و درست مصرف کنيم دچار مشکل نمي‌شويم اما بايد گفت که در سبزي‌ها قند بسيار ناچيز است و در اين ماده‌ي غذايي ترکيب مفيدي به‌نام فيبر وجود دارد که در واقع ترمز قند و چربي تلقي مي‌شود و اگر به شکل آب پز و به‌خصوص بخار پز تهيه شود قند وچربي را بهتر کنترل مي‌کند. 
وي در مورد مصرف گوشت مي‌گويد: گوشت‌ها، مغز دانه‌ها، روغن‌ها قند ندارند اما چربي دارند که بهتر است در طول روز به همراه سبزي‌ها مصرف شوند و لبنيات کم‌چرب و ميوه‌ها نيز به‌عنوان ميان وعده در نظر گرفته شوند.
وي با اشاره به اين‌که بيماران ديابتي در زمينه‌ي بيماري خود سوالات زيادي دارند مي‌افزايد:  شماره‌ی 02188206677 شماره‌اي براي پاسخ دادن به سوالات بيماران ديابتي است و اين شماره به‌صورت 24 ساعته پاسخ‌گوي سوالات بیماران در زمينه‌ي ديابت است. 

 

مهدیه جعفری

0